|
Tanımı: Yaratıcılık, boşlukları, rahatsız
edici yada eksik öğeleri sezip, bunlar hakkında
düşünce ya da varsayımlar kurmak, bunları
sınamak,sonuçları karşılaştırmak ve olasılıkla
bu varsayımları değiştirip yeniden sınamak
olarak tanımlanabilir yada kısaca ana yoldan
ayrılma, deneye açık olma kalıplardan kurtulma
olarak tanımlanır.
Yaratıcı ürünlerin ortaya konulmasında bireyin
yetenekleri,farklı olana ve yeniliğe karşı
istekli olması,esnek düşünebilmesi,görülmemiş ve
benzersiz olanlar üzerinde durabilme riskine
sahip olması gibi özellikler yaratıcılıkta
etkili olmaktadır.Yaratıcılık üzerinde zeka ve
kişilik özelliklerinin yanı
sıra,anne-babanın,öğretmenin yaklaşımı,sağlanan
çevresel ortam v.b pek çok etmeninde etkisinin
olduğu unutulmamalıdır.
Yaratıcılığın Boyutları : Kavrama açıklık
getirmesi bakımından bu boyutlara kısaca
değinmekte fayda vardır.
1. Sorunlara Karşı Duyarlık:
Yaratıcılığın bu boyutunda başarılı olan
insanlar, karşılaştıkları sorunları kolayca fark
ederler ve soruna çok çeşitli çözümler
getirebilirler.
2. Esneklik : Bu boyut,insanın duruma
uyum sağlamasını ve özelliklede daha önce
yerleşmiş ya da kalıplaşmış olan durumları
değiştirmeyi içerir.
3. Orijinalite: Bu boyutta ortaya konulan
ürün kişiye özgüdür, meydana gelen ürünün
benzeri yoktur ve ortaya çıkma sıklığı azdır.
4. Yeniden Tanımlama ve Düzenleme: Bu
boyutta eldeki varolan öğeleri yada olayları
yeni ve farklı bir biçimde tanıma ve değişik
açılardan görebilme vardır.
5. Olayları Derinliğine Görme ve
Birleştirme: Bu boyutta ise yaratıcı kişi
olayların ayrıntılarına inerek görebilir.
Yüzeyselliğin tam aksi olarak ayrıntılarla
ilgilenme vardır.
Yaratıcılığın Gelişmesinde Ailenin Etkisi
Çocuğun yaratıcı davranışlarının ilk belirtileri
aile içinde görülmeye başlar. Anne babanın
çocuklarını eğitmede sahip oldukları ya da
benimsedikleri davranış biçimleri yaratıcılığı
etkiler. Otoriter,katı bir disiplin uygulayan ve
çocuğun başarısını kendi kurallarına uygun
davranma becerisi gibi ele alan anne-babalar,
çocukta kalıplaşmış herkesçe bilinen kabul
görecek davranışların ve bu şekilde bir düşünme
tarzının oluşmasına neden olurlar. Okul
yıllarında başarı öğretmenin notları ile ortaya
konulan başarıdır. En önemli başarıda anne
babanın istediklerine uygun davranmaktır.
Yaratıcılığı ortaya çıkarmaya ve geliştirmeye
elverişli bir aile ortamı, çocuğun kendi
yargılarını,ölçülerini,değerlerini(toplumla
çatışma ve uyumsuzluğa götürmeyecek ölçüde)
kendisinin yaratmasına ya da keşfetmesine
yardımcı olacaktır. Çocuk fikirlerini özgürce
açıklayabilir ve tartışabilir. Geçerli
olabilenlerle ilişkileri kurabilir. Yeni
buluşlarında ailesi tarafından destek
göreceğinden emindir. Başarılarının kendi
yetenekleri çerçevesinde değerlendirileceğini
bilir. Anne-baba çocuğun yaratıcılığını
destekleyebilmek için gerekli materyalleri temin
edebilir.
Küçük yaşlardan itibaren anne babanın çocukla
oyun oynaması,arkadaşlık etmesi,onu dinlemesi,
hikaye okuması,anlatması çocuğunda hayal gücünü
özgürce kullanarak hikaye anlatmasına olanak
vermesi,hayali oyunlarında onu gereken
materyallerle desteklemesi,yaratıcılığa yönelik
oyuncukları seçmesi yaratıcılığın gelişmesi
açısından önemlidir.
Yaratıcılığın Gelişmesinde Okulun Etkisi
Okul Öncesi dönemde çocuğun yaratıcılığının yanı
sıra okul öncesi kurumda aldığı eğitim ve
öğretmen de etkilemektedir.
Öğretmenin konuya yaklaşımı,özellikle de
kendisinin ne kadar yaratıcılığa açık olduğu
çocuklar için çok önemlidir.Öğretmenin çocukları
tanıyan, anlayan,hoşgörülü,özgür olmayı ve
orijinalliği destekleyici olması gerekir.
Çocukların
ihtiyaçlarını,ilgilerini,yeteneklerini iyi
bilmeli ve motivasyonu destekleyici doğru
tepkileri verebilmelidir. Öğretmen uyarıcı
zenginliğini önemsemeli ve çocuklara diledikleri
etkinliği seçme özgürlüğü vermelidir.
Çocuklar için yeni bir durum ortaya çıktığında
sonuca gitmede uygun yolu belirtmek yerine ne
olabilir? Nasıl olabilir? gibi sorularla onları
düşünmeye ve yeni çözüm yolları bulmaya
yönlendirmelidir. Öğretmenin başarılı olabilmesi
için kendisinin de esnek ve yeniliğe açık olması
gerekir.Çocukların sessiz ve kararsız oldukları
durumlarda sabırsız olmamalıdır.
Çocuğun okulda yaratıcılığını geliştirmesinde
bir diğer önemli destekleyicide materyaller ve
oyuncaklardır. Bu materyal ve oyuncakların
çocuğun yaşına uygun çok amaçlı kullanılabilecek
,çocuğun yaratıcı ürünler ortaya koymasına
yardımcı olacak türden olması da çok önemlidir.
Oku Öncesinde uygulanan programda yaratıcı
etkinliklere yer verilmelidir. Bu etkinliklerden
en önemlisi çocukların ilgi ve ihtiyaçları
doğrultusunda yaratıcılıklarını ortaya
koyabildikleri serbest zaman etkinlikleridir.
|